"Akcja pod Arsenałem” – historia, o której nie wolno zapomnieć

"Akcja pod Arsenałem” (Polska 1977) to bardzo dobry film historyczny, który przypomina o jednym z najważniejszych i najbardziej symbolicznych wydarzeń polskiego podziemia w czasie II wojny światowej. Opowieść o odbiciu Jana Bytnara „Rudego” z rąk gestapo jest przede wszystkim historią przyjaźni, odwagi i niezwykłej determinacji młodych ludzi, którzy w okupowanej Warszawie postanowili walczyć o swoich przyjaciół i ojczyznę.

"Czerwone maki” – brutalna prawda o Monte Cassino. Recenzja filmu

Są filmy, które ogląda się z poczuciem przygody, są też takie, po których człowiek przez chwilę siedzi w ciszy. "Czerwone maki” (Polska 2024) należą do tej drugiej kategorii. To kino brutalne, momentami wręcz bezlitosne – i chyba właśnie takie musiało powstać, jeśli ktoś chciał naprawdę pokazać, czym była bitwa o Monte Cassino.

Bo gdy dziś słyszymy pieśń Czerwone maki na Monte Cassino, często traktujemy ją jak jeden z wielu wojennych symboli. Patetyczną melodię z akademii szkolnych i uroczystości państwowych. Tymczasem film pokazuje coś znacznie bardziej niewygodnego: dlaczego słowa o makach, które "zamiast rosy piły polską krew", nie są poetycką metaforą, lecz niemal reporterskim opisem.

Kultowe polskie filmy wojenne: Westerplatte

Jeden z tych filmów, które doskonale pamiętam ze swoje młodości. "Westerplatte" (Polska 1967) także dziś robi piorunujące wrażenie i próbujcie pokazać produkcję Stanisława Różewicza swoim dzieciom. Bo za kilka lat nikt już o tym filmie nie będzie pamiętał...

O fabule za wiele nie ma co pisać. Film pokazuje ostatni dzień sierpnia, kiedy już wiadomo, że wojna jest nieuchronna a następnie siedem dni dramatycznej obrony Wojskowej Strażnicy Tranzytowej. Polacy byli w beznadziejnej sytuacji, mieli się bronić i czekać na pomoc tylko przez 12 godzin. Przewaga Niemiec była gigantyczna. Cała Polska czekała na wiadomości czy Westerplatte jeszcze się broni... Upadek Westerplatte podciął skrzydła wielu osobom, które wierzyły w pomoc Aliantów i wyparcie Niemców z naszych granic. 

Dobry polski serial: Biała odwaga

O filmie "Biała odwaga" (Polska 2024) było bardzo głośno podczas niedawnej premiery, teraz okazało się, że powstał też miniserial, który jest dostępny na Amazon Prime. W oglądaniu produkcji Marcina Koszałka pomagał mi podcast mojego redakcyjnego kolegi Bartka Makowskiego "Prawda czasu i prawda ekranu", który pierwszy odcinek poświęcił właśnie historii kolaboracji polskich górali z nazistami. 

Temat poruszany w tym filmie nie był mi szczególnie znany, baaa, generalni ta problematyka umknęła mi, wstyd przyznać. Cieszę się więc, że głośna premiera filmowa Białej odwagi, pozwoliła mi trochę na ten temat poczytać i posłuchać. 

W jedności siła. Żołnierze Kompanii E (dokument)

Po obejrzeniu serialu "Kompania braci" postanowiłem zobaczyć dokument dotyczący żołnierzy amerykańskich z kompanii E 506. Pułku Piechoty Spadochronowej należącego do 101. Dywizji Powietrznodesantowej Armii Stanów Zjednoczonych. Wypowiedzi weteranów walk w Europie podczas II wojny światowej doskonale uzupełniają filmową fabułę. 

W jedności siła. Żołnierze Kompanii E (We Stand Alone Together USA 2001) trwa niecałe 80 minut i robi wielkie wrażenie. Bo to już nie serialowa opowieść (oparta na książce Stephena E. Ambrose "Kompania braci"), ale opowieść ludzi, którzy rzeczywiście toczyli bohaterskie walki z nazistami i z wielu bitew wychodzi z życiem właściwie tylko cudem.

Seriale wojenne: Kompania braci

Jakoś długo nie mogłem się zdecydować na obejrzenie serialu "Kompania braci" (Band of Brothers USA, Wielka Brytania 2001). Wreszcie (po 20 latach) się zdecydowałem i jestem pod wielkim wrażeniem. Szczególne wrażenie zrobił na mnie przedostatni odcinek pokazujący wyzwalanie niemieckiego obozu koncentracyjnego. Łzy ciekły ciurkiem po policzkach...

Serial opowiada o żołnierzach z elitarnej kompanii E 506. Pułku Piechoty Spadochronowej należącego do 101. Dywizji Powietrznodesantowej Armii Stanów Zjednoczonych.

Polskie filmy wojenne: Zamach

Wrzesień to miesiąc, w którym oglądam więcej niż zwykle polskich filmów wojennych. Jakoś dziwnym trafem umknął mi wcześniej "Zamach" Jerzego Passendorfera (Polska 1959) opowiadający o zamachu na Franza Kutscherę - kata Warszawy.

To kolejna dramatyczna historia z czasów niemieckiej okupacji Warszawy. Tym razem mamy okazję obejrzeć, jak wyglądały przygotowania do zabicia dowódcy SS i niemieckiej policji na dystrykt warszawski Generalnego Gubernatorstwa oraz sam przebieg zamachu i jego tragiczne konsekwencje. 

Pozycja obowiązkowa w polskiej kinematografii: Kolumbowie

Mam ostatnio nastrój do oglądania starych polskich produkcji, a w związku z rocznicą Powstania Warszawskiego, także filmów o tej tematyce. Teraz powtórzyłem sobie poruszający serial "Kolumbowie" (Polska 1970). Wgniata w fotel (czy na czym tam siedzicie), porusza, powoduje, że łzy ciekną ciurkiem. Takich filmów już nie ma... Kręciło się je niedługo po zakończeniu wojny, okupacji, Powstania... 

Kolumbowie rocznik 20... Młodzi ludzie, którzy zostali postawieni przed strasznym zadaniem. Najpierw walczyli z atakującymi Polskę Niemcami, później, podczas okupacji, tworzyli zręby Państwa Podziemnego, działali w Kedywie, Szarych Szeregach, organizowali sabotaże, zamachy...

Z archiwum polskiej kinematografi: Godzina W

Takich filmów już się w Polsce nie kręci. Inne czasy, inne możliwości techniczne, inne spojrzenie na pewne tematy. Ale, mimo, że Godzina W (Polska 1980) liczy już ponad 42 lata ogląda się tę produkcję z zapartym tchem, zaciśniętymi szczękami i łzami w oczach. 

Chyba niemal każdy wie, co to Godzina W, nie będę więc szczególnie się rozpisywał na ten temat. Wyjaśnię jedynie, że akcja filmu Janusza Morgensterna toczy się w ciągu kilku godzin 1 sierpnia 1944. Twórcy filmu pokazują ostatnie godziny przed wybuchem Powstania Warszawskiego. Młodzi chłopcy, sorry - żołnierze przygotowują się do walki z Niemcami.

Wróg u bram. Jak bronił się Stalingrad

Wróg u bram (Enemy at the Gates, Irlandia, Niemcy, USA, Wielka Brytania 2001) to jeden z moich ulubionych filmów wojennych. Niesamowita opowieść o krwawej obronie Stalingradu i wojnie dwóch snajperów - sowieckiego i niemieckiego. Wasilij Zajcew to postać prawdziwa, uważany jest za jednego z najlepszych snajperów w historii, czy rzeczywiście istniał Erwin Koenig tego nie wiemy...

Jest 1942 rok. Toczy się bitwa o Stalingrad, jedna z najkrwawszych w historii. Szacuje się, że w jej trakcie zginęło około dwóch milionów ludzi.